fake news po polsku

Fake news po polsku. To fałszywe informacje, w różnym stopniu dalekie od prawdy. Powstał właśnie projekt uświadamiający problem fake newsów w Polsce.

Fake news to fałszywe informacje

Informacje bywają fałszywe, w różnym stopniu. Sam fakt, że mogą być fałszywe jest trudny dla mnie do przyjęcia. Uczono nas na dziennikarstwie zmierzania do obiektywizmu, przełamywania ideologii, wpływów politycznych i finansowych w ich prezentowaniu. Wyolbrzymienia, przesady, nieścisłości aż po celowe wprowadzenie kogoś błąd. Przeciwne etyce dziennikarskiej, ale stosowane nagminnie i obecne w mediach o różnych odcieniach ideologicznych. Lubione przez polityków.

Ocena informacji

Informacja polega na przekazaniu komuś jakiejś wiadomości. Ocena jej prawdziwości i przydatności zależy od tego, kto odbiera dany przekaz. Ale jest coś więcej, żeby to w ogóle mogło się odbywać w życiu społecznym, w tym w naszej codzienności prywatnej i zawodowej.

Zaufanie do mediów

To zaufanie. To niekiedy spisane, jak konstytucje, prawa człowieka ale też zwyczajnie podpisywane umowy o pracę czy najmu. Czasem jednak owe regulacje pozostają kwestią ustnej umowy lub umowy ukrytej. Zakładamy zaufanie. Np. kiedy idę do lekarza, zwykle nie sprawdzam dyplomu osoby, która mnie przyjmuje. Ufam jej, ponieważ prowadzi przychodnię i raczej nie może sobie pozwolić na taką utratę wiarygodności. Tak samo staram się ufać mediom, które przekazują mi wiedzę o wydarzeniach dnia. Fakt, nie mam żadnej umowy, ani gwarancji.

Kreowanie obrazu świata w mediach

Co więcej media to specyficzne instytucje. One z założenia przekazują pewien obraz świata, a nie w 100 proc. sprawdzone informacje, jakie oczekiwałbym w nauce czy biznesie. Stąd jestem wyczulony na sposób tworzenia przez media obrazów świata. Jest tam często ukryte jakieś przesłanie naczelne, dyktowane czyimś interesem, ideą przewodnią. I mam to samo niedowierzanie zarówno, kiedy czytam lokalną gazetę w Otwocku, jak i oglądam wieczorne serwisy telewizyjne.

Fake news Jak sobie radzić?

Proponuję się odbiorcom większą świadomość mechanizmów funkcjonowania mediów, dostrzegania ich uwikłania w propagandę, bojkotowanie przekazów jawnie zafałszowanych, edukację medialną w szkołach. Jednak bywają takie, które operują delikatnymi formami manipulacji: przesadą, wyolbrzymieniem, przemilczeniem, stereotypem, dodawaniem komentarza do treści informacyjnej, sugestywnym obrazem, efektownym trikiem w wypowiedzi.

Fake news po polsku Nowy projekt

Z grupą ekspertów pracujemy nad Małym Leksykonem Postprawdy. Powstaje dzięki Funduszowi Inicjatyw Obywatelskich, a jest realizowany przez Fundację Wolność i Demokracja. Powstał fanpage projektu, tworzony we współpracy z artystami grafikami. Tutaj dowiecie się czegoś więcej. Są partnerzy medialni. Jest też zaufanie, ale i przekonanie, że choroba fake newsowa może dotknąć każde medium, i w każdym czasie. Że właśnie w ten sposób zwracając uwagę i wspólnie pracując nad problemem można przyczynić się do jego wyleczenia.

fake news po polsku
Logo projektu Fake news i jego społeczne konsekwencje. Cała prawda o postprawdzie

Ilustracje:
Marco Verch, Fake news, Flickr CC BY 2.0
Fundacja Wolność i Demokracja, (c) 2018, Dozwolony użytek

Print Friendly, PDF & Email

Autor

Piotr Drzewiecki

Dziennikarz, medioznawca, prof. UKSW