dziennikarstwo sportowe studia

Dziennikarstwo sportowe i studia. Jak zacząć?

Dziennikarstwo sportowe i studia – to świetne połączenie. Najlepiej zacząć jak najwcześniej. W tym zawodzie liczy się znajomość dyscyplin, reguł gry, nazwisk i osiągnięć. Zaleca się styczność ze sportem od dzieciństwa, bycie kibicem, wskazany udział w treningach i szkolnej lidze. Budzenie sportowo-dziennikarskiej pasji to także zadanie dla edukacji medialnej.

Sport w mediach

Nie ma chyba wiadomości telewizyjnych lub radiowych, które w swoim serwisie nie zawierają informacji o sporcie. Na rynku funkcjonuje wiele czasopism poświęconych rozmaitym dyscyplinom: od piłki nożnej, przez tenis, aż do Formuły 1. Dlaczego sport jest dla nas taki ważny? Czego nas uczy? Dlaczego pasjonuje się nim tak wielu ludzi? Sport jest celowym działaniem człowieka – podnoszeniem sprawności fizycznej i jej manifestacją, dążeniem do osiągania coraz lepszych wyników. Uprawiany systematycznie według pewnych reguł zawiera w sobie także element współzawodnictwa. Istnieje wiele definicji sportu: od potocznych po metafizyczne (polecam: M. Mylik, Filozoficzne podstawy sportu, Warszawa 1997). Podkreśla się  wprost zbawienny wpływ ćwiczeń fizycznych na zdrowie człowieka, ale także rozwój jego osobowości. Wydaje się to oczywiste, ale obecnie coraz mniej osób uprawia czynnie jakąś dyscyplinę sportową. Rośnie w szkołach problem otyłości i nadwagi, nie tylko już amerykańskich.

Sport i edukacja do XIX w.

Nieco historii: niektóre dyscypliny sięgają czasów starożytnych tj.: łowiectwo, wędkarstwo, łucznictwo, walka wręcz czy zabawy z piłką. Grecy znani byli z organizacji igrzysk – najsłynniejsze obdywały się w Olimpii w VIII w. p.n.e. O powszechności sportu decydowały także względy militarne. Podobnie jak w Rzymie, gdzie w zawodach sportowych występowali przede wszystkim żołnierze – w pojedynkach na miecze i wyścigach rydwanów. Średniowiecze osłabiło rozwój kultury fizycznej, choć modne były wówczas bractwa strzeleckie. Sport zaczął rozwijać się wraz z rewolucją przemysłową, głównie wśród mieszczaństwa. W XIX wieku powstają pierwsze kluby, zarówno dla tych majętnych – myśliwskie, konne, jak i dla biedniejszych: wioślarkie, lekkoatletyczne, piłkarskie. Pod koniec XIX wieku ustalono przepisy sportowe i reguł rozgrywania zawodów. Powstawały także związki sportowe. W 1896 roku Pierre  de Coubertain powraca do starożytnej idei olimpiad.

dziennikarstwo sportowe studia
Sport, czy to amatorski czy profesjonalny, to najważniejsza tematyka dziennikarska na świecie

Sport a rozwój mediów

Rozwojowi sportu – nie tylko kwalifikowanego, a więc dla zawodowców, ale także amatorskiego i rekreacyjnego – towarzyszył również rozwój mediów zainteresowanych tą tematyką. Jeszcze w XVII i XVIII wieku było to temat nieobecny w prasie, a nawet traktowany jako niepoważny. Rozwój prasy sportowej również przypada na połowę XIX wieku. Za pierwszy polski artykuł sportowy uznaje się felieton o jeździe na łyżwach opublikowany w 1838 roku w „Gazecie Krakowskiej”. W 1881 roku zaczyna ukazywać się lwowski „Przewodnik Gimnastyczny” – pierwsze tego typu pismo w Polsce. Do 1918 roku funkcjonowało już ok. 40 tytułów oraz Związek Dziennikarzy i Publicystów Sportowych Rzeczypospolitej. Najstarszym i ciągle wydawanym polskim tytułem poświęconym tej tematyce jest „Przegląd Sportowy” – od 1921 roku.

Sport a radio i telewizja

Również radio i telewizja dość szybko zainteresowały się wydarzeniami sportowymi. W latach 20-tych minionego stulecia, a więc w czasie kiedy powstawały narodowe radiofonie, zaczęto transmitować zawody bokserskie, mecze piłki nożnej i regaty wioślarskie. W 1927 roku poraz pierwszy transmitowano w Polsce imprezę sportową: mistrzostwa kraju w narciarstwie. Pierwszym radiowym sprawozdawcą w Polsce była kobieta – Ada Artztówna. W latach 30-tych sprawozdawcy zaczęli być traktowani jak gwiazdy teatru czy filmu. Szczególnym uwielbieniem fanek cieszył się Wojciech Trojanowski, autor m.in. zwrotu: „szkoda, że Państwo tego, nie widzą” komentując bieg Kusocińskiego. W latach powojennych popularni byli Bohdan Tomaszewski i Bogdan Tuszyński, relacjonujący kolarskie Wyścigi Pokoju. Co do telewizji: pierwszą transmisją były igrzyska olimpijskie w Berlinie w 1936 roku, w Polsce – mecz Skra-Warszawa – Gwardia Łódź z 1957 roku. O historii dziennikarstwa i mediów sportowych w Polsce można by opowiadać wiele. Świadczy o tym m.in. bogata bibliografia – szczególnie polecam: A. Ostrowski, Dziennikarstwo sportowe, Wrocław 2003.

dziennikarstwo sportowe studia
Wojciech Trojanowski (1904-1988), polski lekkoatleta, dziennikarz i sprawozdawca sportowy. Zobacz wideo na YouTube

Dziennikarstwo sportowe

Opisywany tu rodzaj dziennikarstwa, właściwie forma specjalizacji, nie wykształciła specyficznych gatunków prasowych. Tak w przypadku wszelkich dziennikarskich przekazów medialnych, mamy tu również podział na gatunki informacyjne i publicystyczne. Informacyjne: od prostego flashu – Wisła – Ac Milan 3:0, poprzez wzmiankę, notatkę czy też bardziej rozbudowaną transmisję zwykle telewizyjną. Wśród form publicystycznych dużą popularnością cieszy się felieton sportowy, wywiady ze znanymi sportowcami niekoniecznie tylko o sporcie, czy modne dziś i pożądane w prasie teksty aferalne, tropiące nadużycia, obecne niestety w sporcie.

Sprawozdawca a komentator sportowy

Warto pamiętać o drobnym rozróżnieniu: sprawozdawca a komentator sportowy. Ten pierwszy opisuje dokładnie przebieg zawodów np. w radiu. W telewizji mamy do czynienia z komentarzem sportowym – tu nie trzeba opisywać, bo widać, co się dzieje na boisku. A. Ostrowski opisuje wiele błędów językowych sportowego dziennikarstwa (uderzył na bramkę zamiast strzelił, przegrali 1:0, kiedy przegrać można 0:1, czy też stał na bramce, kiedy przeciez stoi się w bramce), krytykuje zbyt często używane zwroty (benjaminek w lidze), wskazuje na słowa, które powinno się od czasu do czasu wyjaśniać (rittberger w łyźwiarstwie, wózek w zapasach, wazaari w dźudo, osobiście miałem problem z terminem: baraże), a także zbyt częstą personifikację (Orły Górskiego).

Szkolne dziennikarstwo sportowe

Wróćmy jednak do zagadnienia, które najbardziej nas interesuje, do sportowej edukacji medialnej i szkolnego dziennikarstwa sportowego. Zainteresowanych lokalnym sportem najbardziej interesują tabele wyników, zwłaszcza w piłce nożnej, która jest chyba najpopularniejszą dyscypliną. Zresztą statystyki najbardziej interesują kibiców i samych graczy. Kto, kiedy, z kim, ile wygrali, czy wejdą do ligii. Rzecz bardziej dotyczy lokalnych tygodników. W szkole karierę sportowego żurnalisty warto zacząć od rozmowy z kółkiem dziennikarskim i panem od WF-u. Tematyka interesująca i dla nikogo nie obrażliwa. Nie musi to być dziennikarstwo zbyt dociekliwe i napastliwe, choć takowe wymogi stawia się najlepszym dziennikarzom sportowym (np. w „Fakcie” czy „Przeglądzie Sportowym”). Ale zanim będziemy tropić szkolne afery, czego nie należy zalecać młodym adeptom dziennikarstwa, chyba że niezwykle wyróżniają się odpowiedzialnością za słowo pisane, warto podejść do sprawy pozytywnie.

Szkolni mistrzowie sportu

W naszej szkole z pewnością mamy niejedną mistrzynię juniorów czy wziętego piłkarza. Znajdźmy tych ludzi i opowiedźmy ich historię. Są dobrze znani z korytarza i przerw między lekcjami, ale niewiele osób słyszało o ich sukcesach. Zresztą dotyczy to nie tylko kolegów-sportowców, ale także rozmaitych młodych ludzi tworzących własną sztukę, uzdolnionych muzycznie czy jakkolwiek bądź. Obok informacji o szkolnej lidze warto zatem przedstawiać sylwetki osób. To forma autopromocji własnego środowiska. Bardzo dobrze wpływa na nasze kłopoty z tożsamością, częstą nieumiejętnością opowiedzenia czegoś interesującego o swoim mieście, osiedlu, szkole, środowisku itd. Z pomocą z pewnością przyjdzie pozytywnie nastawiony młody dziennikarz, który taką rolę kronikarza i opowiadającego ciekawe historie z naszej klasy zechce przyjąć.

dziennikarstwo sportowe studia
I sport, i dziennikarstwo warto zaczynać w szkole podstawowej

Promocja sportu w szkole

Szkolne dziennikarstwo sportowe to także forma promocji zdrowia i czynnego wypoczynku, podawanie informacji o kursach karate czy tańca towarzyskiego. Możliwości jest dużo. Sport jest tematem, który pasjonuje młodych ludzi. Tymbardziej może stać się przepisem na interesujące dziennikarstwo, zaangażowane w ideę zdrowego, zarówno w ciele jak i w duchu, broniącego się przed uzależnieniami, celowego życia. Poza tym, jeśli szukacie tematu by opowiedzieć swoją szkołę w tegorocznej Olimpiadzie Medialnej, to szkolny sport jest interesującą inspiracją.

Sportowa edukacja medialna

Na zajęciach warto zainteresować uczniów transmisjami sportowymi, lekturą prasy sportowej, pomóc w kształtowaniu postawy krytycznej względem medialnych komentarzy sportowych. Wydaje się, że to właśnie sport może być niezwykle cenną płaszczyzną porozumienia między nauczycielem a uczniem. Dzięki tej płaszczyźnie można również zainteresować ucznia problematyką mediów i zachęcić do czynnego, choć ciągle amatorskiego dziennikarstwa. Jeśli uczeń chcę spróbować swoich sił w dziennikarstwie, a nie wie o czym pisać, warto zapytać go czy przypadkiem nie interesuje się jakąś dyscypliną sportu. Może się okazać, że nakłoniliśmy go do innego potraktowania swojej pasji i zachęciliśmy do dalszego rozwoju jego osoby.

Ilustracje:
Qrodo Photos, Sport action, Flickr CC BY 2.0
Rance Costa, GLOBAL FITNESS MEDIA SHOOT 12182009 106, Flickr CC BY 2.0
Wojciech Trojanowski, kadr z filmu Sportowiec mimo woli ( 1939 ), Domena publiczna

Elizabeth Buie, Kids playing soccer, Flickr CC BY-NC-ND 2.0